Brief aan Kees en Klaas, tweeling uit "Perenbomen bloeien wit" van Gerbrand Bakker

Amsterdam, 6 maart 2018

Lieve Kees en Klaas,

Ik wil jullie een hart onder de riem steken. Ik heb gelezen over het ongeluk, over jullie broertje en over jullie moeder die in Italië woont. Kees, gaat het inmiddels een beetje beter met je arm? Ik las dat je je arm brak tijdens het ongeluk? En Klaas, heb jij er ook iets van gevoeld, van de gebroken arm van Kees? Ik ben ook de helft van een eeneiige tweeling. Mijn zus brak een keer haar arm. Jullie raden het nooit (of misschien ook wel), ik brak mijn arm een paar weken later op dezelfde plek. Dat had de dokter nou nog nooit meegemaakt, vertelde hij. Onze moeder heeft het er nog over. Inmiddels zijn we 34, en toen het gebeurde waren we 4. En nog een grappige anekdote, toen mijn zus zwanger was, leek het net of ik zwanger was. Overal plekken in mijn gezicht, de maandelijkse periode bleef maar uit, en ik voelde me heel slecht. En ineens wist ik het! Ik ben niet zwanger, Luus (mijn zus) is het! Voor haar was het verrassingsmoment toen wel weg.

Hoe is dat nou voor jullie, om een tweeling te zijn? Of worden jullie ook een beetje gek van die vraag? Ik vond dat heel lang echt een domme vraag. Ik vraag eenlingen toch ook niet hoe het is om een eenling te zijn? Maar, inmiddels begrijp ik wel iets beter dat het bijzonder is. Ik lijk sprekend op iemand, we vertonen dezelfde trekjes, en als ik per ongeluk in een spiegel kijk, denk ik soms dat het mijn zus is. En vroeger, toen we thuis een voicemail hadden van het gezin, wilden we die allebei inspreken. Ik had uiteindelijk de strijd gewonnen, en mocht de voicemail inspreken. Toen ik een keer naar huis belde, hoorde ik die voicemail. En woest (zoals je dat kunt zijn als je 12 bent) was ik, omdat mijn zus de voicemail had ingesproken. Dacht ik. Het was namelijk mijn eigen stem. Ik gun mijn zus de wereld, ik hoop dat het met haar nog veel beter gaat dan met mij. Wat mij soms een beetje steekt, is dat we altijd met elkaar vergeleken worden. Dat was op school zo, tijdens onze studietijd en nu is het soms nog steeds zo. Ik begrijp dat het gemakkelijk is voor buitenstaanders om te doen, toch is mijn oproep aan de wereld: zie een deel van een meerling ook als individu, niet alleen als onderdeel van. Daar hebben wij, tweelingen, ook behoefte aan. Ervaren jullie het ook zo? Of is het wel fijn om je achter je broer te verschuilen? Ik wil jullie graag als tip meegeven: blijf naast die helft van een tweeling, ook jezelf. Want hoewel jullie genetisch gezien identiek zijn, is het niet altijd ‘jullie’, maar soms ook ‘jij’.

Toen ik las over de dood van Gerson, was ik wel even van slag. Het is ook niet niks, als je leven voorgoed op ‘zwart’ gaat. Jullie waren echt zo lief voor hem. Onvoorstelbaar, dat zo’n stom spelletje een voorbode bleek voor de rest van zijn leven. Blind zijn, ik kan me ook niet voorstellen hoe vreselijk onhandig dat is. Maar dat het zo heftig was voor Gerson, dat had ik niet verwacht. Hij zag het echt somber in (of is dat een beetje flauw om te zeggen?). Terwijl hij ook nog veel had om wel voor te leven. Hij heeft een lieve papa, twee lieve broers en een te gekke hond. En hij was zo knap. Ik denk dat hij de mannen voor het oprapen zou hebben gehad. Ja, want dat was me nou niet zo heel duidelijk. Was hij nou verliefd geworden op Harald, de verpleger? Ik zag wel een toekomst voor ze! Ik wilde ook nog zeggen, ik heb ook een broer. Die is niet blind, maar valt wel op mannen. Dat heeft niet heel veel met elkaar te maken natuurlijk, dat snap ik. Maar waar ik wel een verband zie, is in het zijn van de broer van een eeneiige tweeling en de worsteling die je hebt als homoseksueel. Het zijn van die broer van, is soms al irritant genoeg. Hij had altijd een front tegenover zich. Als hij mijn zus pestte, dan werd ik boos. Als hij mij aan het huilen kreeg, en ik was nogal een huilebalk, huilde mijn zus vrolijk mee. (Ik moet er ineens aan denken, als mijn zus in de klas op haar kop kreeg, moest ik altijd huilen. Dat terzijde.) Hij worstelde ook nog met zijn geaardheid. Dat denk ik althans, dat hij daarmee worstelde. Maar, van Lidwien (kennen jullie de schrijfster Lidwien?) heb ik gehoord dat het daarover gaat in het leven, over de worsteling. In elk geval, ik dwaal weer af, we hebben het er eigenlijk nooit over. Dat vind ik wel eens jammer. Mijn band met mijn zus is zo sterk, dat er bijna niets meer bij kan, qua broers en zussen. Dat vind ik eigenlijk wel rot. Misschien moeten we daar eens over gaan praten samen, want wij hebben elkaar ten minste nog. Dat zei mijn moeder afgelopen Kerst nog. Toen laaiden de familie-emoties nogal hoog op, en werd ik heel boos op Rense, mijn broer. Mijn papa is een tijdje terug overleden, er ligt tegenwoordig nogal wat druk op die familieaangelegenheden. Ik trek dat allemaal heel slecht. Zo beladen allemaal. Hebben jullie dat nu ook gemerkt, nu jullie nog met zijn drietjes zijn? En mijn moeder kan dan eigenlijk alleen maar zeggen: “Hè jongens, toe nou toch. Jullie hebben elkaar nog.” Zij weet er overigens ook meer van dan ik, haar zusje overleed toen mijn moeder 21 was. Zo zien jullie maar, elk huisje heeft zijn kruisje.

Over moeders gesproken, hebben jullie inmiddels iets gehoord van jullie mama uit Italië? Het leek erop, alsof ze wat toenadering zocht? Of las ik dat niet goed? Ik hoop dat ze bij jullie is, het lijkt me voor haar ook niet gemakkelijk, dat haar gezin zo’n vreselijk ongeluk krijgt, en dat ze daar niet bij kan zijn om jullie te troosten. En dan knijpt haar jongste zoon er ook nog tussenuit! Wat een verdriet.

Lieve jongens, het ga jullie goed. Ik denk af en toe aan jullie, ik hoop dat het helpt. Ik las laatst, dat dat het minste is wat we kunnen doen, af en toe was positieve gedachtes de wereld in sturen. Die van mij zijn voor jullie.

En geven jullie Daan een extra knuffel? Wees maar lief voor hem, hij heeft het moeilijk, zo zonder Gerson.

Veel liefs, Martine

Verantwoording

Het leek mij bijzonder om een brief te schrijven aan een hoofdpersoon van een boek. In dit geval had ik er gelijk twee te pakken. Dat had ik nog nooit gedaan. Ik had het boek net gelezen toen ik de brief schreef. Daardoor wist ik natuurlijk nog goed wat er was gebeurd in de levens van Kees en Klaas. Door de brief te schrijven, werd mijn verhouding tot het boek anders. Alsof ik onderdeel was geworden van hun levens. En door in mijn brief persoonlijk te worden, leerde ik Kees en Klaas nog beter kennen. Omdat hun verhaal ook een beetje mijn verhaal werd. Ik vind het een heel leuke opdracht voor mijn leerlingen en ik kan niet wachten dat leerlingen brieven aan hoofdpersonen gaan schrijven. Ik denk dat ze er veel in kwijt kunnen, en ze mogen natuurlijk kiezen aan wie ze de brief sturen.