Leesautobiografie van Martine

(geschreven: november 2017)
Toen ik nog bij mijn ouders woonde 0-18 jaar

Ik was een boekenwurm. Ik woonde in een klein dorpje in Drenthe en daar was bijzonder weinig te beleven, in mijn ogen. Mijn redding was de bibliotheek, ik heb denk ik alle boeken gelezen die daar stonden.

Thuis

Ik kan me herinneren dat ik boeken las toen ik klein was. Ik kan me echter niet heel goed herinneren dat ik veel ben voorgelezen. Mijn vader las weleens Pinkeltje met ons (ik heb een tweelingzus), daar heb ik nog levendige herinneringen aan. Ook Nijntje is voorgelezen en verhalen van Annie MG Schmidt, zoals Jip en Janneke en Floddertje. Floddertje vond ik een geweldig meisje, ik was ook zo’n sloddervos. En dat bad dat ze liet vollopen met badschuim, waardoor het hele dorpje onder het schuim zat, geweldig! Al met al ben ik echter bang dat ik niet enorm veel ben voorgelezen.

Ik ben niet opgegroeid in een heel muzikaal gezin. De muziek die mij bij staat waar ik naar luisterde toen ik jong was, is Kinderen voor Kinderen. Wij hadden alle bandjes. Nog steeds kan ik die liedjes meezingen. Bijvoorbeeld het liedje Onderweg. Dit liedje luister ik nog steeds weleens. Als ik in een melancholische bui ben, dan zet ik het liedje op en het maakt me op een gekke manier heel gelukkig.

Je hoeft er lekker niet naar school
't Is er zo stil als op de pool
Je bent je heimwee zo vergeten
Je hoeft er nooit op tijd naar bed
En als er niemand op je let
Dan slaak je, zomaar, maffe kreten
Je kunt er altijd blijven wonen
En het wordt er nooit te vol
In de wereld van je dromen speel je zelf de grootste rol

Wat is het eigenlijk braaf en correct!

Basisschool

Op de basisschool worden de verhalen in mijn herinnering levendiger. Ik kan me een onderwijzer herinneren in groep 7, hij las verhalen uit de Tweede Wereldoorlog voor. Daar luisterde ik graag naar. Ook ben ik op de basisschool bekend geraakt met Roald Dahl, Mathilda bijvoorbeeld. Ik vond haar heel stoer!

Ik las vanaf de basisschoolperiode graag verhalen over de Tweede Wereldoorlog. Bijvoorbeeld Oorlogswinter van Jan Terlouw, Oorlog zonder Vrienden van Evert Hartman. Ik heb vrijwel alle boeken gelezen van Evert Hartman. Hij was een schrijver die uit de buurt kwam waar ik ben opgegroeid, dat sprak mij aan. In elk geval heb ik zijn boeken gelezen die bij ons in de bibliotheek te vinden waren. Morgen ben ik beter, De voorspelling en Gegijzeld kan ik me nog goed herinneren. Ook Anke de Vries las ik graag, haar boek Blauwe plekken heeft indruk op mij gemaakt. Het gaat over een meisje dat wordt geslagen door haar moeder. Ik kon me niet voorstellen dat een moeder haar dochter sloeg. Ik werd van dat soort verhalen altijd een beetje verdrietig. De boeken die ik graag las en waar ik direct weer aan moest denken bij het maken van deze opdracht zijn Kruistocht in spijkerbroek van Thea Beckman en Brief voor de koning van Tonke Dragt. Ik heb op de basisschool ook Het dagboek van Anne Frank gelezen, in groep 8. Dat was erg indrukwekkend. In de klas hebben we het boek nabesproken. Ik was ook een paardenmeisje. Ik heb Black Beauty gelezen, een klassieker als het om paardenverhalen gaat, Anna Sewell schreef het, in 1877. Ik vond het paard op de voorkant van het boek indrukwekkend, dat zie ik nog zo voor me. Ook reeksen vond ik leuk om te lezen. Bijvoorbeeld de Bianca reeks, van Yvonne Brill. Ze heeft zestig Bianca boeken geschreven. Ik denk dat ik ze allemaal heb gelezen, het ging over een meisje, Bianca. En Bianca was net als ik een paardenmeisje. De olijke tweeling heb ik ook veel gelezen. Ik ben de helft van een tweeling en wij werden ook vaak de olijke tweeling genoemd. Toen ik ietsje ouder was op de lagere school, las ik ook graag griezelverhalen. Van die verhalen die nèt te eng waren, waarbij ik het liefst onder een dekentje kroop. De titels kan ik me niet meer herinneren en ook de schrijvers niet, maar ik herinner me wel dat ik elke week terugging naar de bibliotheek om weer een volgend spannend verhaal op te halen.

Voortgezet onderwijs

Op de middelbare school is het Grote Verslinden begonnen, denk ik. In de onderbouw las ik nog vrij veel jeugdboeken en ergens in de brugklas heb ik een sprong gemaakt naar wat meer volwassen boeken. Ik kan me goed herinneren dat ik een keer dacht: “Als ik grote letters goed kan lezen, dan moeten kleine letters ook wel lukken.”  Wat ik graag las, waren heftige verhalen. Bijvoorbeeld Het verrotte leven van Floortje Bloem, Christiane F. en Het dagboek van Floortje Peneder. Achteraf vind ik dat best heftige verhalen voor een brugsmurf!  Samen met een vriendin had ik het plan om een toneelstuk te maken van De wereld van Sofie. Enthousiast gemaakt door de theaterlessen die we volgden, wilden we zelf een script maken. En dit boek sprak ons beiden aan. Het tekent wel hoe ik soms dingen aanpak; het was nèt een te groot en omvangrijk boek om daar een toneelstuk van te maken. Ik weet namelijk dat we dit heel serieus namen, ik kan echter het script nergens meer vinden. De paardenfluisteraar heb ik in die periode ook gelezen, voor een voormalig paardenmeisje een must. Vanaf de derde klas moesten we op de middelbare school verplichte boeken lezen. Wij lazen de boeken die werden aangeboden via de Grote Lijsters. Het was wel jammer dat we zelf onze boeken niet konden uitkiezen, tegelijkertijd was het wel zo overzichtelijk wat er gelezen moest worden. We lazen toen De tweeling van Tessa de Loo en als helft van een eeneiige tweeling sprak mij dit aan. Zo ongelooflijk dat je uit elkaar wordt gehaald als tweeling. Er stonden heel leesbare boeken op de lijst van schrijvers als Marga Minco, Joost Zwagerman, Maarten ’t Hart. Een mooie manier om met deze schrijvers kennis te maken, als je dat soort verhalen van huis uit niet meekrijgt.

Typische jongensboeken las ik niet graag. Ik heb een oudere broer, die typische jongensboeken thuis had staan, zoals Snelle Jelle. Dat vond ik niet zo interessant. Dik Trom vond ik ook helemaal niet leuk.

Ik las, ik lees en ik blijf altijd lezen.

Van 18 jaar - heden

Ik ben bang dat dit leven te kort is om alle boeken te lezen die ik nog wil lezen.

Toen ik begon met romans voor volwassen te lezen, las ik boeken die ik nu niet zo snel meer zal lezen, bijvoorbeeld literaire thrillers van schrijvers als Saskia Noort en Nicci French. Ik vind ze nu niet zo boeiend meer, destijd beleefde ik er veel plezier aan. Ik kan me boeken als Ik ook van jou van Ronald Giphart en Komt een vrouw bij de dokter van Kluun goed voor de geest halen, daar zou ik nu niet zo snel meer voor kiezen. Thrillers las ik trouwens heel graag, de boeken van Dan Brown heb ik met plezier gelezen, Karin Slaughter was ook een favoriet en de trilogie van Stieg Larsson heb ik ook in één ruk uitgelezen. Sowieso waren een periode de Scandinavische schrijvers behoorlijk in trek, mijn vader las ze graag en ik las graag mee. Tegenwoordig lees ik amper thrillers.

Ik lees alles wat los en vast zit. Ik probeer enigszins kritisch te zijn, het boek dat ik lees, moet op de een of andere manier wel iets bijdragen. Ik wil er iets van opsteken of er helemaal in opgaan. Tegelijkertijd denk ik dat het sowieso goed is om te lezen, ongeacht wat voor boek of verhaal het is. Ik ben dit jaar voor het eerst begonnen een lijst bij te houden van boeken die ik in een jaar lees. Dat zijn 31 boeken op het moment dat ik dit schrijf. Er is ook niet echt een lijn te herkennen in de boeken, qua genre. Er staan onder andere een filosofisch boek in van Alain de Botton, Het complot tegen Amerika van Philip Roth, drie boeken van Santa Montefiori (dit is ben ik bang niet iets om enorm trots op te zijn, maar ik word zo gelukkig van haar boeken, ik heb ze allemaal gelezen. Het zijn zulke fijne boeken over de liefde, altijd tegen de achtergrond van een heerlijk warm land. Het heerlijke is, je weet dat het altijd goed komt). Ik probeer boeken van Engelse schrijvers in het Engels te lezen, dat lukt niet altijd. En ik vind het overigens heel gaaf als er goede vertalingen zijn. Maar vaak krijg je het verhaal het allerbeste mee in de originele taal. Ik heb net De Amerikaanse prinses gelezen van Annejet van der Zijl, dit soort historische romans lees ik graag. Haar Sonny Boy vond ik destijds ook erg mooi. Ik vind het belangrijk om veel te lezen. Als aankomend docent wil ik het goede voorbeeld geven. Ik heb een paar wensen op mijn lijst staan, zo wil ik nog graag Anna Karenina lezen. Dit verhaal spreekt me erg aan, ik heb een verfilming gezien. Maar er gaat natuurlijk niets boven het echte boek. Ik werk in de Stadsschouwburg Amsterdam. Ik heb de Couperus trilogie van regisseur Ivo van Hove gezien. Stille kracht, De dingen die voorbijgaan en Kleine zielen - allemaal toneelbewerkingen van boeken van Louis Couperus. Hierdoor ben ik me gaan verdiepen in de boeken van Couperus. Dat het nu op de planken staat bij een van de toonaangevende toneelgezelschappen ter wereld, geeft aan dat Couperus zijn tijd ver vooruit was en de thema’s uit zijn boeken van alle tijden waren. Ik vond het somber, maar prachtig. Een ander boek dat ik als toneelbewerking heb gezien, is The fountainhead van Ayn Rand. Ik had eerst het boek gelezen. Veel mensen lopen ermee weg en ik heb veel mensen gesproken voor wie dit boek een soort bijbel is. Het verhaal draait om Howard Roark, een architect die voor niets of niemand buigt. Hij maakt alleen wat hij zelf mooi vindt en waar hij achterstaat, hij doet geen water bij de wijn. Dat soort autonome figuren, daar haal ik inspiratie uit.

Mijn smaak is willekeurig. Boeken over stoere, krachtige vrouwen spreken me bijvoorbeeld aan. Ik heb dit jaar een boek gelezen van de Chileense schijfster Isabel Allende. Ik ben op reis geweest naar Zuid-Amerika en wilde van alles lezen over dat continent. Haar boek Inés, vrouw van mijn hart gaat over een dappere, Spaanse vrouw die meegaat met de Spaanse veroveraars. Tijdens mijn reis heb ik ook een boek gelezen van de Colombiaanse schrijver Gabriel Marcia Marquèz gelezen, dat boek gaat over de laatste dagen van de bevrijder Simón Bolívar. Het verrijkt een reis enorm, als je meer weet over de geschiedenis van het land. Mijn vader is een paar jaar geleden overleden, hij vond De welwillenden een indrukwekkend boek. Jonathan Littell heeft het geschreven. Waar ik vroeger vaak boeken las met de oorlog als thema, koos ik daar al heel lang niet meer voor. Maar ik vond het wel een bijzonder idee om een boek te lezen waar mijn vader zo vol van was. Ik heb het meegenomen naar huis en gelezen. Ik zou dit boek niet zo snel uitkiezen, toch heeft dit boek indruk gemaakt. Door de ogen van een SS'er wordt het boek verteld. Een schrijver van wie ik de boeken graag lees, is Arthur Japin. Een schitterend gebrek staat hoog in mijn lijst van mooiste boeken ooit gelezen. Een leuk detail vind ik dat de hernieuwde ontmoeting in het boek in een Amsterdamse schouwburg is, de plek waar ik nu werk. De overgave van Japin vond ik ook prachtig. Een schrijver waar veel over te doen is de afgelopen tijd, is Griet op de Beeck. Ik heb haar twee eerste romans verslonden, en zeker Vele hemels boven de zevende vond ik geweldig! Ik ben niet zo heel snel geëmotioneerd bij een boek. Het is heel rauw en puur geschreven. Het laat de worsteling in het leven van de hoofdpersoon zien, het schuurt aan alle kanten. Bij dit verhaal zat ik er helemaal in en hebben een paar scènes in het verhaal mij erg aangegrepen. Dat zal ik niet gauw vergeten. Op een gekke manier was het heerlijk om lekker te snotteren bij een boek. Er zijn boeken die mijn leven radicaal hebben veranderd. Dat zijn er niet veel, hoewel ik wel denk dat je als lezer overal iets van opsteekt en meeneemt in je dagelijkse leven. Ik kan echter maar één titel bedenken die mijn dagelijks leven sterk heeft veranderd, en dat is Dieren eten van Jonathan Safran Foer. Na het lezen van dat boek kon ik niet meer met droge ogen mijn tanden in een biefstuk zetten. Daar ben ik maar helemaal mee gestopt. Ik wilde dat boek niet lezen met de intentie vegetariër te worden, ik las het omdat een ander boek van deze schrijver, Everything is illuminated, met zoveel plezier had gelezen. En na acht jaar geen vlees te hebben gegeten, heb ik er nog geen seconde spijt van gehad. Ik wil nog bij één titel stilstaan en dat is Een klein leven. Potverdorie, die Hanya Yanagihara, die kon er wat van. Op het moment dat je denkt dat al het gruwelijke zo ongeveer beschreven moeten zijn, dan doet ze er nog een schepje bovenop. Het verhaal gaat over vriendschap, over vier vrienden in New York. Naar het verhaal van personage Jude ben je als lezer vooral nieuwsgierig, er hangt een zweem van geheimzinnigheid om hem heen, je wilt als lezer weten wat hij heeft meegemaakt. Daar kom je als lezer beetje bij beter achter. Hoewel het soms neigt naar effectbejag en het af en toe ongeloofwaardig was dat een personage al die gruwelijkheden heeft meegemaakt, geloofde ik het en vond ik het een waanzinnig mooi boek over de kracht van vriendschap en liefde.

Lerarenopleiding

Ik zit in het eerste jaar van de opleiding en we hebben nog niet veel gelezen voor de opleiding. Ik lees nu Alaska, van Anna Woltz. Ik verheug me op alle boeken die we gaan lezen voor het vak jeugdliteratuur. Ik heb afgelopen jaar in zo’n fijn boekenstalletje aan de kant van de weg Wonder gevonden van R.J. Palacio. Ik vond het zo ontroerend! Ik denk dat de doelgroep 12-15 jaar is. Dat neemt niet weg dat volwassenen dit ook erg mooi kunnen vinden. Ik heb het in één ruk uitgelezen. Daarna heb ik het weer in het boekenstalletje gezet, in de hoop dat meer mensen er plezier aan beleven. Niets van Janne Teller is ook zo’n geweldig jeugdverhaal. Ik zag de toneelbewerking eerder dit jaar.

Ik heb de afgelopen weken onder andere boeken gelezen van jonge vrouwelijke schrijfsters. Iedereen kan schilderen van Emma Corvers en Het smelt van Lize Spit. Dit laatste boek vind ik het mooiste boek wat ik in de afgelopen jaren heb gelezen. Ik vond het fantastisch qua opbouw en hoe alles op het einde samenkomt. Ook de thematiek greep me erg aan. De gezinssituatie waarin de hoofdpersoon opgroeit heeft raakvlakken met de situatie waarin ik ben opgegroeid. Het raakte me hoe treffend die situatie is omschreven, het vloog me naar de keel. Op een positieve manier. Nhung Dams Duizend vaders ligt op mijn nachtkastje, ook een jonge Nederlandse schrijfster.

Ik loop sinds een paar weken mee op een school in Driehuis. In mijn brugklas beginnen we elke les op vrijdag met 10 minuten lezen. De leerlingen mogen zelf weten wat ze lezen, als ze maar lezen. En dat gebeurt ook heel goed! Ik ben dan hartstikke blij en trots dat je een speld kunt horen vallen. Ik zie jeugdboeken uit mijn jeugd op de tafels, jeugdboeken van nu en veel fantasy verhalen. Op Harry Potter na, ken ik die verhalen eigenlijk niet. Ik heb er zin in dat ik ook die verhalen ga lezen. Ik kreeg direct zin om de boeken over Harry Potter opnieuw te lezen.

Wat is het heerlijk om stil te staan bij alle boeken die ik lees en heb gelezen. Ik kan nog wel honderd boeken opnoemen die ik zou willen lezen, die ik heb gelezen, die ik nog zou willen lezen of de boeken die een beetje tegenvielen. Daar heb ik tijdens deze autobiografie niet veel bij stilgestaan. Maar die zijn er natuurlijk ook in overvloed. Een populaire schrijver met wie ik bijvoorbeeld niet zoveel heb, is Herman Koch. Ik heb Het diner gelezen, dat vond ik een beetje een 'mannen'boek. Heel rechttoe rechtaan. Ik heb van Donna Tartt twee fantastische boeken gelezen, De verborgen geschiedenis en Het puttertje. Maar Een kleine vriend heb ik weer weggelegd, daar kwam ik niet doorheen. Ik ben niet heel rigide als het aankomt op het uitlezen van alle boeken waar ik aan begin. Ik besteed mijn tijd liever aan de boeken die ik wel graag lees. Deze leesautobiografie geeft hopelijk een goed beeld van mijn interesse in lezen en verhalen. Mijn droom is om ooit zelf een verhaal te schrijven. Om iets te maken. Misschien is mijn fantasie wel niet levendig genoeg, waardoor ik het heerlijk vind om in de verhalen van anderen weg te dromen. Ik ben niet een enorme gebruiker van social media. Nu ik met de opleiding ben begonnen, leek het me leuk om er wel iets mee te doen. Daarom heb ik de hashtag #leeseenseenboek in het leven geroepen op instagram. Hopelijk worden mijn volgers enthousiast gemaakt om ook eens een boek boven Netflix te verkiezen. Ik hoop dat ik altijd zoveel plezier zal blijven houden in verhalen. Ik voel me een ambassadeur als het op lezen aankomt en ik hoop dat ik mijn leerlingen straks dat enthousiasme kan meegeven.